Bát giác liên vị thuốc chữa áp xe và mụn nhọt
Tháng Tư 9, 2020 Biên tập: Ngọc Hà 0

Bát Giác Liên vị thuốc chữa áp xe và mụn nhọt

Bát giác liên là loại cây thuốc thuộc diện quý hiếm ở Việt Nam. Hiện nay đã trở nên cực hiếm. Người ta thường dùng Bát giác liên chữa áp xe và mụn nhọt, Bát giác liên là cây đặc biệt ưa ẩm và ưa sáng. Cây mọc rất dải rác dưới tán rừng, bên khe suối, hốc đá. Phần trên mặt đất lại hàng năm vào mùa khô. Vào tháng 3, từ phân thân rễ mọc lên 1 – 3 chồi, đó là những thân giả mang lá sau 30 – 45 ngày, khi lá đạt được độ trưởng thành, cây bắt đầu ra hoa.

Tên tiếng Việt: Bát giác liên, Pha mỏ (Tày), Độc cước liên, Quỷ cữu, Lá vung Nồi, Đa khao. 

Tên khoa học: Podophyllum tonkinense Gagnep. Thuộc họ Hoàng liên gai (Berberidaceae). 

Công dụng: Thân rễ chữa rắn cắn, áp xe và mụn nhọt.

Bộ phận dùng: Củ.

Tuy nhiên, trên thực tế nụ hoa đã được hình thành và phát triển gần như cùng một lúc với lá. Cây tái sinh chủ yếu từ hạt. Thân rễ cũng có khả năng phân nhánh; sau mỗi năm, phần trên mặt đất tàn lụi, đồng thời tạo thành một đốt “củ” ở thân rễ. Căn cứ vào số đốt củ trên trục chính của thân rễ, có thể ước tính được tuổi của cây.

Cây được nhân giống bằng hạt hoặc bằng chồi. Đất trồng phải nhiều mùn, tơi xốp, độ ẩm cao nhưng phải thoát nước tốt mỗi khi trời mưa to, có thể cải tạo đất bằng cách trộn đất với phân chuồng hoai mục, mùn cưa hoai mục với tỷ lệ đất 50%, mùn 50%. Có thể gieo thẳng bằng hạt trên luống đã làm sẵn rồi tỉa giặm. Hoặc gieo trong vườn ươm rồi búng ra trồng. Trồng bằng chồi: Trồng với khoảng cách 20 – 25cm một cây. Thu hoạch quanh năm, nhưng tốt nhất vào mùa Thu, phơi hay sấy khô.

Cỏ nhỏ sống lâu năm do thân rễ. Cao 30 – 50cm. Rễ phát triển thành củ mẫm, màu trắng, trong chứa nhiều tinh bột, trên mặt đất có một thân một lá, rất hạn hữu mới thấy trên một thân có hai lá. Lá hình 4 đến 9 cạnh những phổ biến là 6 đến 8 cạnh, đường kính 12 – 25cm, mép có răng cưa nhỏ, khi non có vần, từng 4 – 12 hoa trên một cuống ngắn 3 – 4cm, 5 lá đài, 5 trang màu đỏ, 6 nhị. Quả mong mạch chính 6 đến 8 hoặc 9 tùy theo số góc của phiến lá, cuống lá dài 13 -18cm. Hoa mọc đơn độc, hình trứng, đường kính 12mm, màu đen, trong chứa nhiều hạt. Mùa hoa quả: tháng 3 – 5.

Bát giác liên phân bố, thu hái và chế biến: 

Bát giác liên vị thuốc chữa áp xe và mụn nhọt
Bát giác liên vị thuốc chữa áp xe và mụn nhọt

• Cây Bát giác liên mọc phổ biến những rừng ẩm thấp vùng núi cao mát như Lào Cai, Hà Giang, Tuyên Quang, Lai Châu.

• Đào củ vào mùa Thu Đông, rửa sạch đất cát, phơi hay sấy khô là được. Có khi dùng tươi.

Công dụng và liều dùng của Bát giác liên:

Hiện nay ở nước ta ít sử dụng, những nơi nào dùng thường chỉ để chữa rắn cắn sưng tấy, áp xe, mụn nhọt. Lấy củ giã nát nuốt lấy nước, bã đắp lên vết rắn, rết cắn. Ngày dùng 1 củ chừng 12g. Dùng ngoài không kể liều lượng.

Rễ Bát giác liên nghiền thành bột, điều chế với giấm, đắp vào hạch sưng đau, hoặc dùng thân rễ 30g, sắc nước uống, còn bã đắp tại chỗ.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề: