Cây sen vị thuốc quý đa dụng
Tháng Tư 8, 2020 Biên tập: Quách Đoàn Trung Hiếu 0

Cây Sen vị thuốc quý đa dụng

Cây sen luôn giữ vai trò quan trọng trong đời sống người Việt, xuất hiện trong văn hóa thơ ca, tín ngưỡng Phật giáo, trong những họa tiết áo dài, được đề xuất là biểu tượng quốc hoa của nước ta. Thêm vào đó, Sen còn đóng góp vào kho tàng dược liệu nhiều vị thuốc quý, được cha ông ta sử dụng từ ngàn đời nay.

Liên diệp hay hà diệp là lá sen: Có chứa khoảng  15 alcaloid, chất chính là nuciferin ngoài ra còn có axít hữu cơ, tanin, vitamin C. Liên diệp có vị đắng, tính bình, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, trị chứng tâm phiền mất ngủ, đau dạ dày do nhiệt, chống co giật, thanh thử, chỉ huyết, dùng để trị cảm nắng, say nắng, xuất huyết do sốt cao và chứng cảm sốt mùa hè. Lá sen đã được ứng dụng nhiều năm chữa sốt xuất huyết thể nhẹ.

Cây sen vị thuốc quý đa dụng
Cây sen vị thuốc quý đa dụng

Phương pháp bào chế:

Lấy lá cây sen tươi phơi âm can (phơi trong bóng râm nơi thoáng gió) tới khô hoặc có thể dùng tươi, nên dùng lá sen non hoặc lá bánh tẻ tươi.

Liều sử dụng: Từ 12-20g/ ngày, dưới dạng nước ép hoặc thuốc sắc hay dạng thuốc bột.

  • Gương sen: Liên sen hay còn gọi là bát sen, sau khi đã lấy hết hạt phơi khô gọi là liên phòng: chứa chất đạm, chất béo, tinh bột và lượng nhỏ vitamin C, có vị đắng chát, mùi thơm, tính ấm. Gương sen xé nhỏ, sấy giòn, tán bột ăn có tác dụng tiêu ứ, điều trị các chứng đau bụng trường đầy, phụ nữ huyết uất kinh nguyệt không ra, chữa chứng tiêu khát, giúp ổn định đường huyết. Gương sen đế càng lâu càng có tác dụng chữa bệnh tốt. Gương sen dùng để cầm máu bằng cách đốt thành than rồi phối hợp với các vị thuốc khác. Liều dùng 5-10g.
  • Tua nhị sau khi đã phơi khô gọi là liên tụ: Có nhiều tanin, vị chát, tính ấm, tác dụng thanh tâm cố thận, sáp tinh chỉ huyết, dùng riêng hoặc phối hợp với hạt sen. Liều thường dùng 1,5-5g.
  • Gạo sen: Hạt màu trắng ở trên tua nhị sen, có hương thơm, thường được dùng để ướp trà. Lá trà ngon khi ướp trộn với gạo sen, là một trong những loại trà quý, có giá trị kinh tế cao.
  • Quả sen (hạt sen), nếu để nguyên cả vỏ đỏ bên ngoài gọi là liên thạch, bóc vỏ ngoài, bỏ chồi xanh ở lõi giữa gọi là liên nhục: Có nhiều tinh bột (60%), đường, chất đạm, chất béo, một số khoáng chất như canxi 0,089%, photpho 0,285%, vị ngọt tình bình. Theo Đông y, hạt sen có tác dụng bổ tâm, an thần, trị bệnh mất ngủ, suy nhược thần kinh, tỳ vị hư hàn, kiết lỵ lâu ngày, di tinh, chứng đới hạ của phụ nữ.

Liều dùng: Từ 12-20g/ngày.

+ Thạch liên nhục:

Phương pháp bào chế: Hạt quả sen sau khi phơi khô còn cả vỏ cứng, liên nhục và tâm sen.

Tính vị: Có tính hơi hàn, vị khổ, giúp thanh nhiệt ở tâm vị, sáp tinh, sáp trường chỉ lỵ, thanh tâm hỏa.

Điều trị: Di tinh, chữa lỵ mạn tính, trị chứng tâm hỏa gây mất ngủ hoặc tâm hỏa dồn xuống bàng quang gây đái buốt, đái đục.

Liều dùng: Từ 6-12g/ ngày

  • Tâm sen hay liên tử tạ chồi mềm xanh năm trong sen: Có chứa các alcaloid chính liensinene, isoliensinine, nuciferin lotusine, methylcorypaline nên vị đắng tính hàn, không độc, gia an thần chữa mất ngủ, mộng mị, có tinh, người huyết nhiệt nôn ra máu. chảy máu cam.

Liều dùng: Từ 10-12g/ngày dưới dạng thuốc sắc hoặc có thể phơi khô sao thơm hoặc sao tồn tính.

  • Rễ sen non nằm ở dưới bùn thường gọi là ngó sen hay ngẫu sen, ngẫu tiết: Có chứa tinh bột, các acid amin quý như asparagin, arginin, trigonellin, tyrosinglucose, các vitamin C, A, B… Vị ngọt, tính mát nếu dùng sống. Nếu nấu chín tính ổn. Dùng sống có tác dụng mát huyết, cầm huyết, tiêu huyết ứ đế sinh huyết mới, chảy máu cam, tiểu rượu. tiện ra máu, trị đái tháo đường, giải rượu.

Liều dùng: Từ 12-20g/ngày dưới dạng thuốc sắc hoặc có thể ăn sống, có thể phơi khô sao thơm hoặc sao tồn tính.

  • Củ sen: Có tác dụng bổ tỳ vị, bổ | tâm an thần, ích huyết, là thuốc bổ dưỡng cho người già, người mới ốm dậy cơ thể suy nhược, sau khi phẫu thuật chóng lành vết mổ, phụ nữ Sau khi sinh huyết hư gầy yếu, giúp tam nhiệt, giảm thâm tím, tăng cường chức năng tim mạch và dạ dày tuong dùng làm thức ăn như làm gỏi, nấu canh, ninh với thịt nạc, giò heo, chè, ngâm giấm, kim chi…
  • Về bản thể, cây sen đã hội tụ cả ngũ hành của tự nhiên: Cây sen thuộc hành mộc. Để vươn lên mặt ao hồ sen phải vượt qua tầng nước sâu, nước là hành thủy. Bông hoa sen màu hồng, màu thuộc hành hỏa. Nhụy sen màu vàng, màu thuộc hành thổ. Và ngó sen màu trắng, màu thuộc hành kim.

Một số bài thuốc trị bệnh từ các bộ phận của cây sen

Cây Sen vị thuốc quý đa dụng 1
  • Giúp an thần, ngủ ngon: Lá sen, lá vông nem, cây lạc tiên, cây mắc cỡ mỗi loại 12g. Có thể phơi khô dùng làm trà, hãm uống hằng ngày.
  • Chữa xuất huyết sốt siêu vi: Lá sen 15g, có mực (cỏ nhọ nồi) 20g, bồ ngót 12g. Cho các vị vào nồi, đổ 3 bát nước sắc còn 1 bát, chia 2 lần uống trong ngày. Hoặc giã nát lọc lấy dịch thuốc pha nước dừa xiêm lượng vừa đủ chia 2-3 lần uống trong ngày.
  • Chữa trẻ biếng ăn sau một số bệnh lý có sốt, tiêu chảy, người lớn suy nhược, ăn kém: Hạt sen 100g, đậu ván trắng 10g, trần bì 12g, ý dĩ 12g. Nấu nhừ thành cháo ăn 2-3 lần/trong ngày. Có thể thêm một số loại như thịt chim bồ câu.
  • Bệnh lý có sốt, tiêu chảy, người lớn suy nhược, ăn kém: Hạt sen 100g, đậu ván trắng 10g, trần bì 12g, ý dĩ 12g. Nấu nhừ thành cháo ăn 2-3 lần/trong ngày. Có thể thêm một số loại như thịt chim bồ câu.
  • Chữa viêm mũi, ngạt mũi lâu ngày do dị ứng hoặc thay đổi thời tiết, viêm mũi xoang: Cánh hoa sen thái chỉ phơi khô 100g, bạch chỉ 100g. Tất cả tán mịn, cuốn giấy như cuốn thuốc, hút phả khói ra mũi liên tục trong vòng 1 tuần.
  • Chữa béo phì, mỡ máu tăng cao: Lá sen, đậu xanh, bồ ngót lượng vừa đủ 12-20g, có thể sắc nước uống hoặc hãm trà hoặc tán bột uống hằng ngày trước bữa ăn.
  • Trị mệt mỏi, thiểu hoi: Nhụy sen 4g, cam thảo 6g. Tất cả cho vào nồi, đổ 3 bát nước sắc còn 1 bát, uống trước khi đi ngủ.
  • Chữa say nắng kèm theo bụng phiền, miệng khát, họng khô, đái ít mà đỏ: Lá sen tươi 40g, lá tre 40g, hương nhu 10g, sắc nước uống.
  • Chữa thổ huyết do táo nhiệt: Lá sen tươi 80g, trắc bách diệp tươi 20g, lá ngải tươi 24g, sinh địa 40g. Tất cả giã vụn sau đó ngâm vào nước hoặc sắc lấy nước uống.
  • Bồi bổ cơ thể, tốt cho người bị mất ngủ, di mộng tinh như cháo hạt sen, chè hạt sen, hạt sen hầm với các loại thịt. Hoặc sữa hạt sen: 100-200g hạt cây sen tươi, rửa sạch cho vào máy xay sinh tố với hơn 1 lít nước, sau đó đem dung dịch này đun sôi thành một loại sữa có màu trắng ngà, uống vào rất thơm ngon.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề: