Đại bi vị thuốc chữa cảm sốt vô cùng hiệu quả
Tháng Tư 9, 2020 Biên tập: Quách Đoàn Trung Hiếu 0

Đại Bi vị thuốc chữa cảm sốt vô cùng hiệu quả

Cây Đại bi có công dụng chữa ho đờm, cảm, đau đầu, mất ngủ, cao huyết áp, đầy bụng, đau bụng kinh, kinh nguyệt nhiều. Cây Đại bi có tên tiếng việt thường gọi là từ bi xanh, bơ nạt, đại ngải, băng phiến, phặc phà (tày).

Đại bi vị thuốc chữa cảm sốt

Tên khoa học: Blumea balsamifera (L.) DC. Họ Asteraceae.

Cây Đại bi là một cây nhỡ, cao từ 1,5m đến 2,5m. Thân có nhiều rãnh chạy dọc, có nhiều lông, trên ngọn có mang nhiều cành. Lá hình trứng hai đầu nhọn nhưng hơi tù, có thể dài tới 12cm, trung bình dài 15cm và rộng 5cm, mặt trên có lông, mép lá gần như nguyên hay xẻ thành răng cưa và ở gốc lá thường có 2, 4 hoặc 6 thùy nhỏ do phiến lá phía dưới bị xẻ quá sâu.  

Vò lá ta sẽ thấy mùi thơm dễ chịu của Đại bi. Hoa màu vàng, mọc thành chùy ngù ở kẽ lá hay đầu cành. Trên hoa có nhiều lông tơ. Quả bế có 2 cạnh dài 1mm, mang chùm lông ở đỉnh.

Phân bố, thu hái và chế biến

Cây Đại bi mọc hoang ở khắp nơi trong nước ta, từ rừng núi đến đồng bằng đầu cũng có. Cây Đại bi thường mọc ở các đồi đã phát quang nơi có nhiều ánh sáng, không thấy trong rừng sâu. Thường mọc thành bãi khá rộng. Do hiện chưa khai thác nên vẫn chưa thống kê được trữ lượng. Còn mọc hoang ở nhiều nước khác như Trung Quốc (Quý Châu, Quảng Đông, Quảng Tây, đảo Hải Nam), Ấn Độ, Malaysia, Indonesia, Philippines v.v… 

Trước đây cũng như hiện nay, nhân dân ta thường chỉ biết dùng lá làm thuốc, còn việc cắt lấy băng phiến Đại bỉ mà dùng thì không biết. Việc khai thác này lại do những người Trung Quốc bán thuốc rong (hàng thuốc trước đây) tiến hành, những người này thường mang theo với cánh thuốc một bộ nồi cất lưu động, vừa đi vừa bán thuốc, họ vừa xem nơi nào có nhiều cây Đại bi thì dừng lại, cất lấy băng phiến Đại bi, thường cắt được chừng vài kg, thì tập trung đem bán tại các thành phố hoặc xuất qua đường tiểu ngạch sang Trung Quốc để từ đó lại trở về Việt Nam với tên băng phiến hay mai hoa băng phiến. Một số người Việt Nam có làm nhưng không phổ biến.

Cất mai hoa băng phiến cần chú ý tiến hành vào mùa Thu Đông là thời kỳ cây Đại bi có nhiều băng phiến. Các tháng khác, cây có nhiều tinh dầu hơn băng phiến. So với các loại cây khác Đại bi có nhiều băng phiến hơn các lá khác. Nồi cất thủ công gồm một nồi đáy thường (có thể dùng nồi thối cơm), một cái chỗ, trên đế thau hay chảo làm lạnh. Để lá và cành đã băm nhỏ vào nồi sau đó thêm nước vào cho ngập phần lá, trát kín chỗ và thau rồi đun sôi nhẹ giữ cho lửa nhỏ trong vòng 3 – 4 giờ, mai hoa băng phiến thăng hoa lên sẽ bám vào đáy thau, cạo lấy, ép cho hết dầu và tinh chế.

Muốn tinh chế mai hoa bằng phiến, trộn băng phiến thố với than củi, vôi, bột theo tỷ lệ 100 phần băng phiến thô, thêm 5 phần than củi, 3 phần vôi bột, cho hỗn hợp này vào một nồi gang nhỏ, trên nồi gang đặt một chiếc chồ, đậy vung trát kín. Đun nhẹ, băng phiến sẽ thăng hoa lên, bám vào thành chỗ, cạo lấy là được. Tỷ lệ băng phiến thu được thường từ 0,3 dén 0,5%.

Đại bi vị thuốc chữa cảm sốt vô cùng hiệu quả

Công dụng và liều dùng

Lá Đại bị chủ yếu được nhân dân ta dùng làm thuốc chữa cảm sốt, cảm cúm, làm cho ra mồ hôi, chữa ho, trừ đờm, đầy bụng không tiêu, đau bụng.

Dùng nhiều nhất dưới dạng thuốc xông chữa bị cảm, mồ hôi bí không ra được: Một nắm lá Đại bị khô, một nắm lá bưởi, một năm lá chanh, một nắm lá sả. Tất cả cho vào nồi nước đun sôi, bệnh nhân ngôi trên giường trước mặt đặt nồi nước nói trên, trong nồi có sản dồi dũa để bệnh nhân vừa xông vừa khuấy cho đều. Trùm chăn kín của người và nồi nước, các hơi nước có chất thơm bốc lên làm cho bệnh nhân ra mồ hôi.

Làm như vậy một hai lần, ngôi nơi kín gió vì sau khi công xong, mở chăn ra, bệnh nhân đang có nhiều mồ hôi, dễ bị cảm lạnh.

Nước sắc lá Đại bi uống để chữa đầy bụng, ăn uống không tiêu, ho, Ngày uống 20 – 30g lá tươi. Băng phiến Đại bi được dùng trong Đông y từ lâu, có ghi trong các sách cổ là vị cay, đắng, hơi lạnh, không độc, vào 3 kinh phế, tâm và can. Có tác dụng thông ác khiếu, tan uất hỏa, tan màng mắt, sáng mắt, chữa đau bụng, đau ngực, ho lâu ngày, ngạt mũi, đau cổ họng, đau mắt cảm gió, cấm khâu đau răng. Nhưng không được uống với rượu làm cho thuốc dẫn mau quá có thể ngộ độc. Còn dùng bôi ngoài chữa mụn nhọt lở loét.

Liều dùng hàng ngày là 0,10 đến 0,20g chia làm nhiều lần uống dưới hình thức thuốc bột; dùng ngoài không kể liều lượng thường phối hợp với các vị thuốc khác.

Đơn thuốc có băng phiến

Chữa viêm cổ họng mãn tính, viêm amidan (kinh nghiệm cổ truyền): Băng phiến lg, khổ phần (phèn chua phỉ khô) 2,5g, hoàng bá đốt thành than 2g, đăng tấm thảo đốt thành than 3g. Thổi vào cổ họng khoảng chừng 3 – 4g tất cả các tán nhỏ.

Chú thích:

• Như trên đã giới thiệu, băng phiến còn lấy từ gỗ cây long não hướng Dryobalanops aromatica Gaertn (D. camphora Colebr,)

Loại cây này mới thấy giới thiệu ở Indonesia. Khoảng thời gian trước Trung Quốc cũng hay nhập vị băng phiến này để bán lại sang nước ta. Cây này chưa thấy ở nước ta.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề: