Tác dụng của Dây Cứt Quạ mà bạn chưa biết
Tháng Năm 7, 2020 Biên tập: Quách Đoàn Trung Hiếu 0

Tác dụng của Dây Cứt Quạ mà bạn chưa biết

Trong các cây thuốc miền Nam thì cứt quạ là loại rất dễ tìm. Tuy nhiên, vì dây cứt quạ không mang lại giá trị thực phẩm (cũng như kinh tế) nên thường bị xem là cỏ dại. Chính vì thế tác dụng của Dây Cứt Quạ thường bị bỏ quên.

Nếu đi dạo một đoạn đường ngắn ven các con kênh Nam Bộ, bạn sẽ thấy cây cứt quạ mọc hoang rất nhiều. Chúng bò lan trên mặt đất, leo lên các bụi rậm, thân cây, hàng rào và cả những chuồng heo, chuồng gà bị bỏ quên…

Tác dụng của Dây Cứt Quạ mà bạn chưa biết
Tác dụng của Dây Cứt Quạ mà bạn chưa biết

Dây Cứt Quạ

Tên khoa học là Gymnopetalum chinense, thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae).

Ngoài tên gọi này, dây cứt quạ còn được gọi là cứt quạ lá nhỏ, dây kim qua…

Về hình dáng, dây cứt quạ phân nhánh nhiều, lá nhám như lá dưa leo nhưng mỏng và nhỏ hơn. Trái cứt quạ tròn, nhọn hai đầu và có khía như trái dành dành (nhưng không có đuôi tỉa như dành dành).

Cứt quạ là cây ưa ẩm, ưa sáng và thường thấy trên các nương rẫy, hoặc ven rừng ẩm. Cây leo lên các cây cỏ khác, bao gồm cả các cây trồng như lúa nương, ngô và sắn.

Thời gian từ khi mọc từ hạt đến lúc ra hoa quả khoảng 80 – 90 ngày. Sau khi quả chín, toàn cây vàng úa và tàn lụi, tái sinh tự nhiên từ hạt và cũng có thể trồng được bằng hạt. 

Tác dụng của Dây Cứt Quạ mà bạn chưa biết
Tác dụng của Dây Cứt Quạ mà bạn chưa biết

Dây cứt quạ là loại dây leo, có thân dây nhỏ thoạt nhìn gần giống với dây khổ qua hay còn gọi là cây mướp đắng.

Tác dụng của Dây Cứt Quạ

Nhân dân dùng cành lá làm rau luộc ăn hay nấu canh. Toàn cây cứt qua được dùng để cắt cơn ho có đờm khi có bệnh về phổi. Ở Bạc Liêu, Cà Mau, phụ nữ sau khi đẻ thường dùng để phòng ngừa bệnh tật.

Cành lá non để làm rau, luộc hoặc nấu canh ăn. Quả có độc nhưng khi còn non có thể ăn được. Lá cũng làm mồi để câu cá mè. 

Ở Ấn Độ, người ta dùng toàn cây phối hợp với những vị thuốc khác chế thuốc cho phụ nữ sinh đẻ uống, dùng rễ tươi cây cứt qua nghiền nát hoà với ít nước nóng già, chà xát lên cơ thể ở chỗ đau hoặc xát vào chân tay bị teo.

Nếu là rễ khô, nghiền thành bột, rồi cũng trộn với nước nóng già và chà xát như trên. Nước sắc lá để giải độc khi bị ngộ độc và chống co giật sau khi sẩy thai. Lá tươi rửa sạch, ép lấy nước nhỏ vào mắt để chữa đau mắt.

Toàn cây là một thành phần của một bài thuốc để dùng cho phụ nữ sau khi đẻ (Chopra et al., 1998, Supplement to glossary of ind. Med. Plants, NiSC – New Delhi, p. 34).

Ở Malaysia, khi bị ngộ độc quả chín của cây cứt quạ, người ta cũng dùng nước sắc lá cây uống để giải độc (quả xanh cây cứt quạ có thể ăn được) và chữa co giật sau khi sảy thai (Perry L.M & Metzger J., 1980, Med. Plant of East and Southeast Asia, MiT Press, Cambrige – Massachusetts – London. P. 115).

Ở Lào, người ta dùng lá để duốc cá.

Ở Indonesia, lượng vừa đủ của lá, rửa sạch, nghiền nát, trộn với nước vôi rồi đắp lên chỗ đau nhức, thấp khớp.

Một số công dụng và hoạt tính của dây cứt quạ

Tác dụng của Dây Cứt Quạ mà bạn chưa biết
Tác dụng của Dây Cứt Quạ mà bạn chưa biết

Theo y học cổ truyền, cứt quạ có các tác dụng:

  • Giải khát, trừ nhiệt, trừ phiền
  • Tiêu độc, trừ đờm.

Theo nghiên cứu hiện đại, lá cứt quạ còn có hoạt tính kháng khuẩn đáng kể: kết quả nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy nhiều chiết xuất khác nhau từ lá cứt quạ có tác dụng kháng khuẩn. Từ đó, lá cứt quạ được xem là có tiềm năng điều trị các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn.

Lưu ý

Cây cứt quạ tương đối khó uống (vì đắng và hơi hôi) nhưng nhờ có nước dừa nên sẽ bớt đắng. Bên cạnh đó, so với nước ép dây cứt quạ tươi thì nước sắc dây cứt quạ ít hôi hơn và dễ uống hơn.

Các công trình nghiên cứu về dược tính của dây cứt quạ còn khá ít. Vì vậy, các bệnh nhân không nên lạm dụng trong thời gian dài và cần theo dõi diễn biến sức khỏe trong quá trình điều trị.

Bạn có thể quan tâm đến chủ đề:

Cây Rau Trai và Những tác dụng trị bệnh bạn cần biết

Lộc Nhung vị thuốc tuyệt vời được nhiều người tìm kiếm

Coi chừng nhầm lẫn dây cứt quạ với khổ qua rừng